Uganda’da 20 LGBT birey bir LGBT evsizler sığınağında birlikte yaşadıkları için Covid-19 virüsünün yayılmasına neden olmakla suçlanıyor. Söz konusu mahpuslar bugün nisanın sonunda yapılması planlanan duruşmayı beklemek üzere hapishaneye gönderildi, fakat Uganda’da avukatların da karantinadan dolayı seyahat edememesi sebebiyle yasal yardım alma haklarından mahrum bırakılmış durumdalar.

29 Mart günü Children of the Sun Foundation (CUSF) sığınma evinde gözaltına alınan 23 kişiden üçü, ikisi sağlık sebepleriyle ve biri sığınma evinde sağlık hizmeti sağlayan hemşire olduğu için, polis denetiminde serbest bırakıldı.

Kalan 20 sanık bugün Nsangi Sulh Mahkemesinde hâkim karşısına çıkarıldı, mahpusların 29 Nisan günü yapılacak olan duruşmaya kadar Kabasanda Hapishanesinde mahpusluklarının devamına karar verildi.

Ülke genelinde çoğu mahkeme Covid-19 karantina önlemleri gerekçesiyle kapalı durumda. Sanıkların avukatları ülkede karantina önlemleri çerçevesinde toplu taşıma ve özel araçla seyahatin kısıtlanmasından dolayı sanıkları ziyaret edememekteler.

Human Rights Awareness and Promotion Forum (HRAPF) avukatlarından Patricia Kimera salı günü başkent Kampala’da duruma ilişkin açıklamada bulundu.

“Mevcut durumda bizim yapabileceğimiz bir şey yok. Avukatlar olarak biz bile neredeyse gözaltına alınıyorduk. Kabasanda Hapishanesine gitmeye çalışırken yolda birçok çevirmeye denk geldik.”

 20 sanık mahkemeye çıkarıldığında ne şartlar altında gözaltında tutulduklarına şahitlik edebilecek bağımsız bir gözlemci yoktu.

Ayrıca mahkemede suçlamalar, her ne kadar kurallar gereği sanıkların anlayabileceği bir dilde okunması gerekliliği olsa da İngilizce okundu ve sanıkların anlayabilmesi için tercüme edilmedi.

HRAPF’ın yöneticisi Dr. Adrian Jjuuko konu ile ilgili aşağıdaki tweeti attı.

“Polis göz altılara ve karantina gerekliliklerine uymayanlara güç uygulamaya devam ettiği sürece avukatlar da bu durumun getirdiği bir gereklilik olarak seyahat edebilmeye devam etmelidir. Sınırlanamaz bir hak olan adil yargılanma hakkının bir getirisi olan yasal olarak temsil edilme hakkı ihlal edilmemelidir. Uganda polisi karantina döneminde küçük suçlarla ilgili tutuklama yapmayacağını belirtti. Fakat iki gün önce kendilerine tavsiye edildiği üzere evlerinde duran ötekileştirilmiş bireyleri gözaltına aldı. Absürt bir biçimde, Covid-19 ile mücadele sürecinde zaten kalabalık olan hapishanelere 20 yeni mahpus eklemiş oldular.”

Uganda’da Covid-19 karantina kuralları 1935 Uganda Kamu Sağlığı Yasası hükmünce, 24 Mart tarihinde Sağlık Bakanı Dr. Jane Ruth tarafından açıklanmıştı. Belirlenen kurallardan birisi izinsiz toplanma düzenleyen ya da karantina altındaki kişilerin kaçmasına aracılık eden kişilerin 2 aya kadar yargılanabilmesinin önünün açılmasıydı. Kurallar ayrıca Covid-19 pozitif kişilerin zorunlu olarak karantinada tutulmasını öngörmektedir.

Mahpus LGBT Bireyler Hakkında:

29 Mart günü polis başkent Kampala’nın kenar mahallesindeki bir yerel LGBT örgütü olan Children of the Sun Foundation Uganda (COSF UGANDA) Derneğinin sığınma evini hedef aldı. Topluluk üyesi 20 LGBT birey polis şiddetine maruz kaldıktan sonra sığınma evinin bulunduğu bölgeden Nkokonjeru Polis Amirliğine kadar yaklaşık 20 dakika boyunca “utanç yürüyüşü” yapmaya zorlandılar.

Köylüler sığınma evi sakinlerinden “eşcinsel eylemleri” nedeniyle şikayetçi oldu. Polis ise aralarında kan bağı bulunmayan erkeklerin olağan dışı bir ev ortamında birlikte bulunmasının bazı suç teşkil edebilecek aktiviteler yürüttükleri manasına gelebileceği için durumun araştırılacağını açıkladı.

Karantina suiistimal ediliyor

Şu an Uganda ekin ekimi için uygun olan yağışlı bir sezon geçiriyor. Uganda Başkanı Yoweri Museveni kolluk kuvvetlerine küçük suçlar için tutuklama yapmamaları emri vermiş olsa da bazı yozlaşmış yargı yetkilileri ve hapishane çalışanları genç insanları kendi tarlalarında ücretsiz bir şekilde çalıştırmak için haksız yere hapishaneye yoluyorlar.

Haber Kaynağı: https://76crimes.com/2020/03/31/no-lawyers-for-20-lgbt-ugandans-in-prison-on-covid-19-charges/ 

Haber Çevirisi:  Cihangir Can

21.04.2020

Kadınlarla Dayanışma Vakfı’nın (KADAV) kadın ve LGBTİ+ mahpusların tahliye sonrasında karşılaşabilecekleri sorunlara yetkililere çağrıda bulundu. Bu konuda alınması gereken önlemleri paylaştı. Basın metnini sizlerle paylaşıyoruz. 

Korona virüse karşı alınan önlemler kapsamına yeni infaz düzenlemesini hızlandırmanın da dahil edilmesiyle, yeni düzenleme 15 Nisan’da resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. Kapsamı ile ilgili olarak hak örgütlerinin açıkça eleştirdiği bu düzenlemede, yasada tanımlanan bazı suç grupları için koşullu salıverilme ve denetimli serbestlikten yararlanma öne çekilmiştir. Böylelikle aynı zamanda pek çok mahpusun ceza infaz kurumlarından tahliye edilmesi gündeme gelmiştir. Bizler de bu süreci dikkatle takip etmekle birlikte, tahliyesi gerçekleşecek kişiler için salıverilmeye hazırlık ve tahliye sonrasındaki koşulların göz ardı edilmemesini çok önemli buluyoruz.

Mahpusluk öncesinde de cinsiyet ayrımcılığının çeşitli biçimlerine maruz bırakılan ve toplumsal eşitsizlik sonucu suça sürüklenmiş olan kadınlar ve LGBTİ+lar, mahpusluk sırasında da ayrımcılık ve yoksulluğa maruz bırakılıp yalnızlaştırılmaktadır. Bu durum tahliye sonrasında da bir döngü şeklinde devam etmektedir. Bu kişilerin cinsel ve toplumsal cinsiyete dayalı şiddete maruz bırakılma riski göz önüne alınarak gerekli önlemler alınmalı ve kişiler destek alabilecekleri mekanizmalar hakkında, ceza infaz kurumlarının ilgili personelleri tarafından zamanında bilgilendirilmelidirler. İncelikle planlanması gereken bu sürece dair diğer önerilerimizi sıralıyoruz:

• Bilgi ve haber alma hakkı kısıtlı olan mahpuslar, ivedilikle virüs salgını ve tahliye sonrasında kendilerini korumak için uygulayacakları yöntemlerle ilgili bilgilendirilmelidir. Sağlık kontrolleri tamamlanan mahpuslara tıbbi maske, dezenfektan vb. içeren hijyen kiti ücretsiz sağlanmalıdır.
• Çoğunlukla yakınları tarafından reddedilme, yargılanma ya da dışlanma yaşayan kadın ve LGBTİ+ mahpusların tahliye sonrası gidecekleri “güvenli bir evi” olmayabilir. Güvenli bir evi olmayan kişilerin barınma ihtiyaçları pandemi sürecinin gerektirdiği tedbirler ile karşılanmalıdır.
• İkamet adresi bulunduğu hapishaneden uzak olan kişilerin tahliye sonrası adreslerine güvenli bir biçimde ulaşmaları için ücretsiz ulaşım desteği sağlanmalıdır.
• Yeni tahliye olan bir kişinin bugünkü koşullarda istihdama erişimi zaten çok zor iken, pandemi nedeniyle katlanan işsizlik ve ekonomik alt-üst oluş koşullarında geçimlerini sağlayabilecekleri istihdama erişimlerinin imkansız olduğu açıktır. Yeni tahliye olmuş mahpuslara acil sosyo-ekonomik destek sunulmalıdır.  Aksi halde yaşam haklarının korunması ceza infaz kurumları dışında da mümkün olmayacaktır.
• Hamile ve çocuk bakım yükü olan kişiler için takviye gıda desteği sunulmalıdır.
• Tahliye olan kişiler Genel Sağlık Sigortası kapsamına alınarak; doğum kontrol hapları ve ertesi gün hapları ücretsiz şekilde dağıtılmalı; hapishanede cinsiyet uyum sürecindeki kişilerin hormona ücretsiz erişimleri sağlanmalıdır.
• Kapatılmanın psikolojik etkilerinin tahliye sonrasında da devam edecek olmasının yanı sıra, pandemi koşullarının kişileri yeni bir izolasyona mecbur bırakacağı unutulmamalıdır. Bu noktada hapishanelerin psikososyal servisleri, tahliye olan kişileri ücretsiz psikolojik destek hizmetine yönlendirmede sorumludur.  Denetimli serbestlik sürecindeki kişiler için psikososyal servisler online danışmanlık hatları kurmalıdır. Bu süreçteki düzenli imza zorunluluğu yerine alternatifler düşünülmelidir.
• Tahliye olmuş kişilerin ilgili desteklere erişimini izleyebilmek için bu alanda çalışan kurumların sosyal medya uygulamaları ve websiteleri gibi bilgi verme portalları üzerinde ilgili paylaşımlar güncel tutulmalıdır.
• Kabul edilen infaz düzenlemesiyle gerçekleşen tahliye uygulamalarının dışında kalan mahpusların yaşam haklarının korunması için pandemi sürecinin gerektirdiği tüm sağlık tedbirleri uygulamak kamu mekanizmalarının yükümlülüğüdür.

Kadınlarla Dayanışma Vakfı

İnsan Hakları Derneği

Lambdaİstanbul LGBTİ Dayanışma Derneği

Genç LGBTİ+ Derneği

LİSTAG Derneği